Trong cuộc chiến tranh lịch sử, Tào Tháo và Lưu Bị đứng trên hai phía đối diện cùng tranh giành quyền lực. Dù đã xa cuộc đời, nhưng cuộc chiến giữa hai nhân vật này vẫn chưa kết thúc.
La Quán Trung, tác giả của Tam Quốc Diễn Nghĩa, không ngại thể hiện thiên vị của mình đối với Lưu Bị. Trong bộ truyện, Lưu Bị luôn được ví như một chính nhân quân tử, có lòng nhân ái, thương yêu người và tuân theo đạo đức. Trong khi đó, Tào Tháo bị mạc cho danh hiệu "Tào tặc", "gian hùng", một kẻ không ngần ngại vi phạm đạo đức và dùng mọi thủ đoạn để tìm lợi ích cá nhân.
Cuộc đua ngàn năm giữa hai dòng chính thống
Nhìn vào lịch sử của Trung Hoa, ta có thể thấy rõ ràng rằng nhà Thục Hán (do Lưu Bị lãnh đạo) giành chiến thắng áp đảo trước phe Tào Ngụy. Do đó, Lưu Bị tự nhiên được công nhận là "đế vương," và triều đình của ông được xem như một triều đại chính thức.
Từ thời Đông Tấn, giai cấp thống trị đã lựa chọn nhà Thục Hán làm dòng chính thống. Vì thế, Lưu Bị không thể không được công nhận là "đế" (vua), và quân Tào trở thành "tặc" (kẻ thù). Việc đối đầu giữa Tôn - Lưu và gia đình Tào được xem là "kết cục đã định".
Khi đến thời Nguyên - Minh - Thanh, các sử gia cũng dựa vào quan điểm "Đế Thục khấu Ngụy" (nhà Thục là vua, nhà Ngụy là kẻ thù) để viết sử. Theo đó, muốn tôn vinh Lưu, chắc chắn phải làm xuống đôi bài Tào.
Tào Tháo chưa đủ nhân
Tào Tháo không phải là một kẻ tầm thường trong lịch sử. Ông là người thông minh, uyên bác, biết quyền sách và tài binh. Tào Tháo là một tướng giỏi, đã tiêu diệt được tất cả các thế lực phản đối ở miền bắc Trung Quốc thời đó như Đổng Trác, quân Khăn Vàng, Đào Khiêm, Lã Bố, Trương Tú, Viên Thuật, Viên Thiệu, Lưu Biểu...
Ngoài ra, ông cũng là một nhà chính trị tài ba, một "gian hùng thời loạn" như người ta hay nói. Một trong những động thái chính trị được đánh giá cao nhất của Tào Tháo là việc kiểm soát Hán Hiến Đế, lấy danh nghĩa của vua ra lệnh cho cả thiên hạ.
Tào Tháo cũng nổi tiếng trong văn đàn và thơ đàn, ông cùng với hai con trai là Tào Phi và Tào Thực là những tên tuổi nổi bật trong thơ ca thời Đông Hán.
Tuy có một sự nghiệp vĩ đại nhưng Tào Tháo lại là một trong những kẻ "tàn độc" nhất thời Tam quốc. Tam Quốc Diễn Nghĩa đã thuật lại rất nhiều câu chuyện liên quan đến sự tàn ác của Tào Tháo. Từ việc giết hại toàn gia đình ông già Lã Bá Sa vô tội đến cuộc thảm sát hàng vạn dân trong khi tiến đánh thành Từ Châu của Đào Khiêm. Gia đình Tào còn nổi tiếng với truyền thống rút kiếm đâm chết kẻ hầu trong khi ngủ chỉ vì hắn lại gần vén chăn cho ông.
Thêm vào đó, Tào Tháo có nhiều "tật xấu" mà hậu thế đã nhớ mãi đặt tên, như sở thích "cướp vợ thiên hạ", đa nghi, ham muốn sắc nữ...
Với Tào Tháo, chữ "nhân" không có chỗ đứng trong bão táp, giặc cướp thời Tam quốc. Tào Tháo ưa dùng kỷ luật, bạo lực, quyền sách và thủ đoạn, do đó không thể quan tâm đến nhân nghĩa. Chỉ cần một câu nói: "Ta thà phụ người chứ quyết không để người phụ ta" đã thể hiện rõ con người Tào Tháo.
Lưu Bị chiến thắng vì coi nhân nghĩa như sinh mạng
Cần phải nhấn mạnh rằng Lưu Bị không có gì đặc biệt: xuất thân bình dân, chỉ là một người bán giày cỏ. So với những đối thủ của mình, Lưu Bị thua kém rất nhiều về địa vị, ông không bằng Viên Thiệu, người đã có ba đời làm tam công. Về mưu lược, quyền sách, ông chắc chắn thua Tào Tháo. Về võ nghệ, Lưu Bị cũng không sánh nổi với Lã Bố hay Đổng Trác. Tuy vậy, Lưu Bị xứng đáng với danh hiệu anh hùng và được tôn sùng, trọng vọng qua thời gian.
Dưới thời Lưu Bị, tập hợp những tài năng xuất sắc nhất thời Tam quốc như Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Tử Long, Gia Cát Lượng, Bàng Thống, Hoàng Trung, Mã Siêu... Bản thân Lưu Bị cũng được coi là anh hùng và hào kiệt trong thiên hạ. Có lần, khi ngồi đối diện với Tào Tháo, ông nhìn vào mình và Lưu Bị và nói: "Anh hùng trong thiên hạ bây giờ chỉ có sứ quân và Tháo này mà thôi".
Trong Tam Quốc Chí, một bộ sử liệu đáng tin cậy nhất về thời Tam quốc, Trần Thọ đã nhận định về Lưu Bị như sau: "Tiên chủ (tức Lưu Bị) là người khoan hồng, đức độ, có lòng tri nhân đối đãi quân thần, có phong phạm của Cao Tổ, là một bậc anh hùng".
Thực tế, dù thua kém Tào Tháo ở nhiều mặt như thế nào, Lưu Bị có một vũ khí mà Tào Tháo không bao giờ có được, đó là lòng nhân nghĩa. Đúng vậy, đối với Lưu Bị, nhân nghĩa chính là sinh mạng, là lẽ sống của ông. Trái ngược với Tào Tháo, cách sống của Lưu Bị là: "Thà phụ người chứ quyết không phụ người".
Lưu Bị luôn tỏ ra khiêm cung, nhã nhặn, nhẫn nhịn, đúng với tác phong của nhà nho Khổng. Ông đã ba lần đến lều cỏ ở Long Trung cầu Gia Cát Lượng trợ thủ. Được Lưu Biểu nhường Kinh Châu, Lưu Bị cũng nhất mực từ chối vì cho rằng đó là chuyện bất nghĩa.
Khi bị quân Tào truy đuổi gấp ở Phàn Thành, có đến mười mấy vạn người chạy theo Lưu Bị. Một số người khuyên ông nên bỏ mặc dân chúng để tiến nhanh về Giang Lăng, nhưng Lưu Bị nói: "Muốn làm việc lớn phải dựa vào dân chúng. Bây giờ mọi người theo ta, ta làm sao lòng dám bỏ rơi họ". Khi tiến quân vào Ích Châu, Bàng Thống đề xuất ông nên giết Lưu Chương để chiếm Ích Châu, nhưng Lưu Bị từ chối vì cho rằng đó là chuyện bất nghĩa.
Tư tưởng nhân nghĩa của Lưu Bị rất phù hợp với truyền thống đạo đức của người Á Đông. Bởi vậy, theo thời gian trôi qua, hình tượng Lưu Bị lại càng được đánh giá cao hơn Tào Tháo.
Bài học về nhân nghĩa trong thời Tam quốc vẫn còn đáng giá đối với ngày nay. Nhân nghĩa là cơ sở của mọi sự thành công. Trong Bình Ngô Đại Cáo, Nguyễn Trãi đã viết: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân. Quân điếu phạt trước lo trừ bạo". Tư tưởng nhân nghĩa trong truyền thống không chỉ giới hạn ở cách hành xử của cá nhân, mà còn bao gồm cách sống của một dân tộc. Đối với những công việc lớn, không thể bỏ qua nhân nghĩa.
Nhận xét
Đăng nhận xét