Hành tinh 1,3 tỉ tuổi vỡ làm nhiều mảnh, sự sống trỗi dậy

 

Có một khoảng thời gian, cách đây 3,2 tỉ năm, Trái đất đã trải qua một sự biến đổi quan trọng. Khi đó, hành tinh của chúng ta, dưới dạng một khối cầu rắn với bề mặt trơn tru, đã bắt đầu nứt vỡ thành nhiều mảnh, và các vật liệu bên ngoài cũng như bên trong đã bị khuấy đảo. Điều này đã tạo điều kiện để chúng ta ra đời.

Nhờ nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Zheng Xiang Li từ Đại học Curtin (Úc) dẫn đầu, vào năm 2020, đã báo cáo về sự thay đổi thành phần hóa học của các loại đá được hình thành trong lớp phủ của Trái đất cách đây 3,2 tỉ năm, gợi ý rằng một sự pha trộn lớn đã xảy ra trên mức hành tinh.

Ned Batchelder (CC BY-SA 2.0) from Wikimedia Commons

Thông qua việc khai quật các "báu vật" trong các mỏ chì - kẽm ở Úc, họ đã sử dụng hệ thống U-Th-Pb (đồng vị uranium, thorium và chì), một trong những "đồng hồ địa chất" chính xác nhất, để xác định Trái đất đã trải qua quá trình biến đổi vào thời điểm đó. Kết quả cho thấy tỉ lệ các đồng vị đã không còn giống như vật liệu của Hệ Mặt trời sơ khai, như được tìm thấy trong các thiên thạch carbonaceous chondrites từ thời sơ khai.

Tất cả những khám phá này cho thấy dấu mốc cực kỳ quan trọng trong lịch sử Trái đất: từ một hành tinh cứng cáp và yên bình, nó đã bắt đầu hoạt động tạo hình vào cách đây 3,2 tỉ năm, khi chỉ mới 1,3 tỉ tuổi.

Thời điểm này, được gọi là "điểm tới hạn", đã chứng kiến hoạt động kiến tạo cực kỳ mãnh liệt, làm cho các vật liệu ở bề mặt và bên trong Trái đất bị trộn lẫn mạnh mẽ.

Ngày nay, hành tinh của chúng ta vẫn đang tiếp tục quá trình kiến tạo mảng. Vỏ Trái đất thực tế là sự kết hợp của khoảng 20 mảnh lớn nhỏ đang di chuyển liên tục, và bề mặt mỗi mảnh cõng theo đại dương hoặc lục địa. Điều này giải thích tại sao trong lịch sử hành tinh, các lục địa đã nhiều lần tụ hợp thành siêu lục địa rồi lại phân tách, tạo ra địa hình đa dạng như ngày nay.

Quá trình kiến tạo mảng này rất quan trọng với chúng ta, vì nó cung cấp động lực cho các phản ứng hóa sinh làm nên sự sống sơ khai. Nó cũng giúp duy trì môi trường ổn định và khí quyển cho sự sống tiến hóa và tồn tại.

Khám phá quan trọng của nhóm nghiên cứu Úc - 3,2 tỉ năm - cũng tương hợp với một số bằng chứng về thời điểm xuất hiện của sự sống sơ khai dưới hình thức các sinh vật.

Như vậy, các nhà khoa học đã tìm thấy một "trang sử thất lạc" vô cùng quan trọng của hành tinh chúng ta.